Khái niệm cốt lõi: Ai là nhân vật chính của chúng ta?
Trước khi tiến hành bất kỳ cuộc điều tra nào, chúng ta phải xác định rõ đối tượng nghiên cứu:
- Tổng thể (Population)– Tất cả các đối tượng mà chúng ta muốn khảo sát.
- Cá thể– Mỗi đối tượng tạo thành tổng thể.
- Mẫu (Sample)– Một phần đối tượng được lấy ra từ tổng thể.
- Kích thước mẫu (Sample Size)– Số lượng cá thể chứa trong mẫusố lượng（Lưu ý: đây là một con số, không có đơn vị).
Sự lựa chọn phương pháp điều tra
Tại sao lại không luôn thực hiệnđiều tra toàn diện（điều tra tất cả các đối tượng) chứ?
Ví dụ như cuộc Tổng điều tra dân số lần thứ sáu năm 2010. Yêu cầu độ chính xác cực cao, và dữ liệu liên quan đến an sinh xã hội và đời sống người dân, phải đảm bảo 'không ai bị bỏ sót'.
Nếu muốn điều tra khả năng chịu va chạm của một lô xe ô tô, điều tra toàn diện nghĩa là phá hủy tất cả xe mới. Khi đó,điều tra lấy mẫu（lấy một phần đối tượng để điều tra và suy luận về toàn bộ) là lựa chọn duy nhất.
Tính khoa học và những sai lầm trong lấy mẫu
Để đảm bảo rằng 'một thìa cháo' có thể đại diện cho 'một nồi cháo', chúng ta phải tuân thủlấy mẫu ngẫu nhiên đơn giảnnguyên tắc, sao cho mỗi cá thể đều có cơ hội bằng nhau để được lấy mẫu. Chúng ta cần tránh ba lỗi sau:
- Quá ít: Kích thước mẫu quá nhỏ, dễ dẫn đến tính ngẫu nhiên, không thể phản ánh khách quan tổng thể.
- Quá nhiều: Mất đi mục đích tiết kiệm thời gian và công sức ban đầu.
- Thiên vị: Ví dụ như chỉ điều tra các bạn cùng lớp để ước lượng toàn trường, mẫu không mang tính đại diện.